STOPIEŃ PHM
[Ten post będzie aktualizowany, w marcu w polskim ZHP wymagania na stopnie zostały zaktualizowane, jeśli widzisz tę linijkę to znaczy że najnowsza aktualizacja jeszcze nie została uwzględniona w tym poście, zaobserwuj nasz blog i bądź na bieżąco!]
Czuwaj Druhno! Czuwaj Druhu! Co u Ciebie słychać? Jak Ci minął tydzień? Mam nadzieję, że pozytywnie, i że też jak ja - już szykujesz się na wiosnę.
Dzisiejszy post jest poświęcony stopniowi instruktorskiemu - phm. Bez przedłużania let’s dive in.
OTWARCIE I ROZPOCZĘCIE PRÓBY
ZHP w Polsce
Jak już pewnie wiesz Druhno i Druhu, otwarcie i rozpoczęcie pracy nad próbą na którykolwiek stopień instruktorski zaczyna się w ten sam sposób - od inicjatywy osoby najbardziej zainteresowanej - od probanta. Jeśli spełniasz poniższe wymagania:
Nic nie stoi na przeszkodzi na przeszkodzie żeby otworzyć próbę na stopień. Tylko chęć i odwaga żeby podjąć się tej próby.
ZHP Świat Organizacja Harcerek
Na przełomie października i listopada 2024 roku, kiedy zaczęłam pracować z Komisją nad weryfikacją mojego stopnia phm, dostałam zaproszenie na kurs phm w Kanadzie, żebym lepiej poznała tę organizację. O ile moja droga weryfikowania stopnia phm dalej się toczy i przez przeprowadzkę odbywa się w inny sposób niż innych druhen instruktorek z ZHP Świat dowiedziałam się, że instruktorka która swoją służbą i zaangażowaniem demonstruje, że jest gotowa na podjęcie kolejnego kroku w swoim harcerskim rozwoju, może zostać zaproszona do podjęcia się próby na stopień phm. Dzielę się z Tobą tym, ponieważ o ile uczestniczę w kursie na stopień podharcmistrzyni w ZHP świat, cały przebieg próby nie jest mi dobrze znany. Droga Druhno, jeśli masz chęć i chcesz nas wesprzeć merytorycznie - i podzielić się paroma informacjami o nie tylko otwarciu i rozpoczęciu, ale również przebiegu próby na stopień podharcmistrzyni - odezwij się do nas! Będziemy bardzo wdzięczni za Twoje wsparcie.
Tak jak kurs i przeprowadzenie próby na stopień przewodniczki w Organizacji Harcerek w ZHP Świat odbywa się w obrębie chorągwi, tak już próba na stopień podharcmistrzyni (i później harcmistrzyni) przebiega na poziomie ponad-chorągwianym / światowym. Żeby Ci to Druhno i Druhu zobrazować - na kursie na stopień podharcmistrzyni jestem na przykład ja - instruktorka z Kanady, kursantki ze Stanów, z Wielkiej Brytanii, Australii itp.
Także więc zaproszenie na otwarcie próby na stopień nie zależy w Organizacji Harcerek tylko i wyłącznie od inicjatywy i chęci kursantki. Bez otrzymanego zaproszenia, realizacja próby na stopień i samo zdobycie stopnia nie jest możliwe. Oczywiście to, jak instruktorka jest zaangażowana w życie harcerskie, jak bardzo udziela się w swoim środowisku i chorągwi - zależy tylko i wyłącznie od niej, ale ja bym to określiła bardziej pośrednim ‘wpływem’ na otwarcie próby. Tak mi to wytłumaczono ponad rok temu gdy przeprowadziłam się do Kanady, tak to zrozumiałam, tak to pamiętam. Druhno jest coś, co uważasz, że warto doprecyzować - bądźmy w kontakcie proszę. W Regulaminie Organizacji Harcerek zawarte są szczegółowe informacje na temat wymagań na stopień i przebiegu próby, z których korzystamy i będziemy korzystać przez cały ten wpis. Link do regulaminu znajdziesz poniżej.
W Regulaminie Organizacji Harcerek czytamy o następujących wymaganiach na stopień podharcmistrzyni:
ZHP Świat Organizacja Harcerzy
W Organizacji Harcerzy otwarcie próby na stopień podharcmistrza z tego co zrozumiałam, odbywa się podobnie jak i w Organizacji Harcerek. Instruktor w stopniu pwd który wykazuje się służbą i zaangażowaniem odbywa rozmowę z Hufcowym o możliwościach rozwoju. Jeśli ten Druh przewodnik wykaże chęć i gotowość do dalszej pracy nad sobą, przesyłany jest wniosek do Komendy Chorągwi na którego podstawie otwierana jest próba na stopień phm. W Organizacji Harcerzy próba na stopień phm odbywa się podobnie jak próba na stopień przewodnika - w obrębie chorągwi.
Wymagania na ten stopień w Organizacji Harcerzy prezentują się następująco:
OPIEKUNOWIE, MENTORKI, MENTORZY
W obu organizacjach ZHP opiekunami, mentorkami i mentorami osób pracujących nad stopniem phm są instruktorki i instruktorzy w stopniu harcmistrza/harcmistrzyni.
W ZHP w Polsce dopuszczalne są wyjątki. W przypadku takiego wyjątku inny instruktor w stopniu podharcmistrza może być opiekunem innej próby na stopień phm, ale jest to rzadkie i w takim wypadku potrzebne jest zrealizowanie dodatkowych wymagań przez tego opiekuna. (sprawdź część 9. tego wpisu)
IDEA STOPNIA
ZHP w Polsce
Podharcmistrz/ Podharcmistrzyni:
“Określa warunki swojego rozwoju i je realizuje. Pracuje nad własnymi słabościami, przełamując je. Przykładem osobistym świadomie i pozytywnie oddziałuje na otoczenie. Rozumie ludzi i otaczającą go rzeczywistość - reaguje na ich potrzeby. Systematycznie stosuje służbę jako narzędzie harcerskiej pracy wychowawczej. Potrafi zauważyć sytuacje problemowe i je rozwiązywać. Umie spojrzeć na nie szerzej, niż tylko z perspektywy własnego środowiska. Buduje swój autorytet. Doskonali swą wiedzę i umiejętności wychowawcze. Dzieli się nimi z kadrą. Świadomie i konsekwentnie stosuje metodę harcerską. Pracuje w zespole instruktorskim. Ma własny pogląd na sprawy nurtujące jego środowisko harcerskie. Wzmacnia tożsamość harcerstwa.”
ZHP Świat Organizacja Harcerek
Podharcmistrzyni:
“Komenda Chorągwi kształcąc przewodniczki zwraca uwagę na ich wartości wewnętrzne, sposób podejścia do życia i pracy harcerskiej. Spośród przewodniczek, biorących czynny udział w pracy wychowawczej, Komendantka Chorągwi wybiera kandydatki na podharcmistrzynie. Wybrane spośród przewodniczek kandydatki posiadają dużo zapału potrzebnego w pracy z młodzieżą i zapewnią pozostanie w Organizacji Harcerek. Próba na podharcmistrzynię jest naturalną drogą poznania wartości przyszłej instruktorki i jej przydatności w służbie. Kandydatkom daje możność zorientowania się, jakie cechy charakteru są niezbędne w pracy Harcerskiej i jak je należy rozwijać.”
ZHP Świat Organizacja Harcerzy
W Organizacji Harcerzy:
“Komendant Chorągwi, kształcąc przewodników, zwraca uwagę na ich wartości wewnętrzne i sposób podejścia do pracy harcerskiej. Spośród przewodników, biorących czynny udział w pracy wychowawczej, wybiera Komendant Chorągwi kandydatów na przyszłych podharcmistrzów. Selekcjonuje najbardziej wartościowe jednostki, które pójdą dalszą drogą kształcenia. Kształcenie podharcmistrzów nie ma w sobie nic z automatycznego awansu. Wybrani spośród przewodników kandydaci posiadają dużo zapału i ofiarności potrzebnej w pracy z młodzieżą i dają rękojmie, że w organizacji pozostaną. Próba podharcmistrza nie jest egzaminem w jakiejkolwiek formie; jest dla Organizacji naturalną drogą poznania wartości przyszłego instruktora i jego przydatności w służbie.”
WYMAGANIA
ZHP w Polsce
Instruktorzy i instruktorki chcące realizować próbę na stopień podharcmistrza, tworzą swoją próbę na podstawie zadań:
Wykazał się umiejętnością pracy nad sobą, stawiania celów w życiu, podejmowania działań (do ich realizacji), ich oceny i wyciągania wniosków.
Podnosi swoje umiejętności i kwalifikacje
Bierze czynny udział w życiu otaczającego go środowiska społecznego.
W swojej pracy instruktorskiej świadomie wykorzystuje służbę.
Wykazał się umiejętnością pracy w zespole, komunikowania się oraz motywowania innych. Zrealizował zadanie instruktorskie na poziomie szczepu lub hufca.
Pogłębi znajomość harcerskiego systemu wychowawczego oraz zasad metodyki grup wiekowych.
Stosuje metodę harcerską w pracy z instruktorami.
Świadomie stosuje System pracy z kadrą.
Pracuje nad swoją postawą instruktorską. Doskonali swoje umiejętności harcerskie i instruktorskie - w trakcie próby brał udział w minimum 2 wybranych formach kształceniowych.
Przygotował się do roli opiekuna próby na stopnie instruktorskie.
Pozyskał sojuszników do działalności harcerskiej.
Pełnił funkcję instruktorską w czasie roku harcerskiego i był członkiem komendy kolonii/obozu lub zimowiska.
Orientuje się w historii i aktualnej sytuacji harcerstwa. Korzysta z harcerskiej literatury i mediów. Przeczytał minimum 3 wybrane książki harcerskie.
Wykazał się znajomością przepisów finansowych i organizacyjnych oraz zasad prowadzenia obozu harcerskiego odpowiadających wymaganiom stawianym kierownikom wypoczynku.
Wykazał się umiejętnością pozyskiwania środków na działalność harcerską.
ZHP Świat Organizacja Harcerek
Wymagania ogólne, wymagania szczegółowe oraz komentarz do wymagań szczegółowych uważam nie tylko za warunki dopuszczenia do próby ale również za wskazówki, którymi druhna powinna się kierować w trakcie swojej próby. Oprócz załączonych wcześniej wymagań w Regulaminie Organizacji Harcerek w rozdziale poświęconym stopniu podharcmistrzyni znajduje się również opis służby. W ‘temacie’ służby, instruktorka ZHP Świat w stopniu podharcmistrzyni:
SŁUŻBA
Jest typem przywódczym, cechują ją żywotność i dynamika w realizowaniu nowych i własnych pomysłów w pracy.
Rozumie i stosuje elementy metody harcerskiej.
Zna wszystkie formy pracy harcerskiej: skrzaty, zuchy, harcerki, wędrowniczki.
Zna wszystkie działy pracy zgodnie z wymaganiami stopni młodzieżowych, ze szczególnym uwzględnieniem “techniki harcerskiej”. Bierze udział w akcji letniej: a.jako zastępowa na obozie drużynowych,
b. przyboczna lub oboźna na obozie prowadzonym przez doświadczoną instruktorkę.
W ciągu ostatnich dwóch lat pełniła funkcje wychowawcze w Organizacji (praca z młodzieżą, prowadzenie zastępu samodzielnego, drużyny, gromady, hufca).
Potrafi stosować i wprowadzać do swojej pracy harcerskiej nowoczesne zdobycze techniki.
Posiada znajomość dawnych i współczesnych dziejów Polski oraz rozumie znaczenie kultury i tradycji narodowych.
Bierze czynny udział w życiu społeczeństwa polskiego na swoim terenie.
Bierze czynny udział w pracy zespołu instruktorskiego na swoim terenie.
Rozumie na czym polega idea braterstwa skautowego. Utrzymuje kontakt ze skautingiem w swoim środowisku.
KOMENTARZ DO SŁUŻBY
Mamy prawo wymagać od przyszłej podharcmistrzyni, by wniosła świeżość nowych pomysłów do swej pracy, by potrafiła zainteresować młodzież, układając nowe ćwiczenia, wnosząc coś nowego lub oryginalnego lub przetwarzając i dostosowując do nowych warunków, znane już ćwiczenia. W pracy korzysta z książek i podręczników harcerskich i skautowych.
Przeczytała książkę Ewy Grodeckiej “ O metodzie harcerskiej i jej stosowaniu”. W swej pracy w zastępie lub drużynie, podczas wizytacji i na zbiórkach wykazuje zrozumienie głównych elementów metody i nie popełnia zasadniczych błędów w tej dziedzinie. Na przykład wyjaśni, co to jest “wydobywanie wartości od wewnątrz”, “oddziaływanie wzajemne, pozytywne i naturalne” oraz ważność “wychowania systemem zastępowym”. Rozmowę na ten temat najlepiej przeprowadzić podczas wizytacji zbiórki.
Przyszła podharcmistrzyni ma być instruktorką Organizacji Harcerek, musi znać i rozumieć różnice i całkowitą odrębność pracy w gromadzie skrzatów, zuchów, zastępie lub drużynie harcerek i wędrowniczek. Może objąć funkcję we wszystkich tych działach. Na przykład drużynowa zuchów powinna mieć za sobą co najmniej jeden obóz harcerek. Drużynowa harcerek powinna pełnić funkcję na kolonii zuchów. Instruktorka odpowiedzialna za próbę powinna mieć możność sprawdzenia czy kandydatka należycie rozumie na czym ta różnica polega.
Przyszła podharcmistrzyni musi wiedzieć więcej aniżeli wymaga od dziewcząt. Musi być autorytetem dla nich w każdej dziedzinie. Szczególnie na obozie, gdzie stale przebywa z dziewczętami, musi mieć zdecydowaną przewagę nad nimi w zakresie obozownictwa i “techniki harcerskiej”.
Kształcenie i samowychowanie odbywa się przez “działanie wzajemne” toteż koniecznym jest ciągły kontakt z młodzieżą, podczas którego przyszła instruktorka wychowując młodsze od siebie, sama się wychowuje. Wykluczona jest możliwość mianowania przewodniczki podharcmistrzynią, która od dwóch lat nie ma kontaktu z młodzieżą harcerską.
Wymagamy od przyszłej podharcmistrzyni, aby umiała połączyć w swej pracy umiejętności korzystania z nowoczesnych zdobyczy cywilizacji (radio, telewizja, kino, komputer, itd.) i ze wszystkim co stworzył Bóg w naturze. Przez miłość przyrody i wszystkiego co żyje i ją otacza, jest droga do miłości i serdeczności w stosunku do ludzi, bo przede wszystkim miłość bliźniego jest widomym spełnieniem przykazań Bożych tu na ziemi. Uczucie to potrafi przekazać młodzieży.
Wskazanym jest by kandydatka obrała sobie jeden z okresów dziejów Polski, dawnych lub współczesnych i przestudiowała go starannie przedstawiając pisemne opracowanie na temat tego okresu. Przyszła podharcmistrzyni, aby móc zaznajamiać harcerki z kulturą polską, musi sama ją znać. Kandydatka na stopień podharcmistrzyni przestrzega wprowadzenia polskich tradycji do programu pracy.
Kontakt ze społeczeństwem zachowuje kandydatka na stopień podharcmistrzyni przez chętny i ofiarny udział w imprezach organizowanych przez miejscową Polonię, gdzie zawsze winna reprezentować Organizację Harcerek.
Dalszy ciąg samowychowania odbywa się przez obcowanie z instruktorkami. Przez wniesienie do zespołu instruktorskiego chociaż minimalnego wkładu, przyszła podharcmistrzyni przyczynia się do atmosfery, która winna panować w gronie instruktorskim.
O ile kandydatka ma możność - powinna utrzymywać kontakt ze skautkami przez branie udziału w ich uroczystościach.
ZHP Świat Organizacja Harcerzy
W Organizacji Harcerzy próba na stopień phm składa się z następujących wymagań:
“A. PROGRAM KSZTAŁCENIA I PRÓBY
1. Wychowanie.
a. Cele Harcerstwa.
b. Prawo harcerskie - komentarze.
c. Podstawowe wiadomości o rycerstwie.
d. Podstawowe zasady wychowania religijnego.
e. Podstawowe zasady wychowania narodowego.
2. Metody.
a. Rozwój fizyczny i psychiczny młodzieży.
b. Różnice w pracy zuchów, harcowników i wędrowników.
c. System zastępowych.
d. Prowadzenie zabaw i gier zuchowych.
e. Przeprowadzenie prób na stopnie.
f. Przeprowadzenie prób na sprawności.
3. Organizacja.
a. Status i regulamin ZHP.
b. Regulaminy wewnętrzne Organizacji Harcerzy.
c. Organizacja pracy, administracja i gospodarka w gromadzie i w
drużynie.
d. Organizacja pracy, administracja i gospodarka na kolonii i obozie.
e. Organizacja i praca kół przyjaciół.
4. Programy.
a. Programy zbiórek.
b. Programy wycieczek.
c. Programy pracy zastępu.
d. Programy pracy gromady.
e. Programy pracy drużyny.
f. Programy pracy kolonii.
g. Programy pracy obozów.
5. Bibliografia.
a. Alojzy Pawełek - Młoda Drużyna
b. Lord Baden Powell – Skauting dla chłopców
c. Aleksander Kamiński - Książka wodza zuchów
d. Zygmunt Wyrobek - Harcerz w polu
e. Mgr. Jan Jasiński - Gry i ćwiczenia terenowe
f. - Księga harców
g. - Drogowskaz harcerski
h. Pirożyński - Kształcenie charakteru
i. Dr. Ewa Grodecka - O metodzie harcerskiej i jej stosowaniu
j. Aleksander Kamiński - W Kręgu Rady
k. Henryk Glass - Gawęda z drużynowym
B. KSZTAŁCENIE
1. Kandydat na podharcmistrza kształci się:
a. Przez czynny udział w pracy harcerskiej, na odpowiedzialnych
funkcjach, pod kierunkiem i kontrolą przełożonych.
b. Na kursach i obozach podharcmistrzowskich.
c. Próba podharcmistrza trwa co najmniej dwa lata.
2. Na kurs i obóz podharcmistrzowski może być przyjęty przewodnik, który:
a. Ukończył lat 18.
b. Posiada stopień Harcerza Rzeczypospolitej.
c. Pracuje czynnie w Organizacji Harcerzy.
d. Wykazuje zainteresowanie pracą harcerską.
e. Wykazuje umiejętność pracy nad sobą.
f. W pracy harcerskiej posługuje się wyłącznie językiem polskim.
3. Kurs podharcmistrzowski należy prowadzić w formie pogadanek dyskusyjnych, wykładów, zadań i omawiań na zbiórkach, wycieczkach, złazach, przez co najmniej jeden rok pracy harcerskiej.
4. W programie kursu należy uwzględnić materiał teoretyczny, zawarty w programach prób na stopnie harcerzy oraz materiał zawarty w programie kształcenia i próby podharcmistrza.
5. Obóz podharcmistrzowski winien być wzorem dobrego obozu harcerzy pod
względem organizacji, programu, gospodarki, żywienia, higieny i bezpieczeństwa i winien trwać 7 dni.
6. W programie obozu należy przeznaczyć możliwie dużo czasu na zajęcia praktyczne, zawarte w programach prób na stopnie i sprawności oraz przeprowadzenie prób przynajmniej częściowo.
[...]
D. PRÓBA
1. Próba winna się odbyć w formie zadań praktycznych, prac pisemnych, rozmowy komisji z kandydatem i wizytacji prowadzonej jednostki.
2. Zadania praktyczne powinne być wykonane w obecności przynajmniej jednego członka komisji lub instruktora upoważnionego przez komisje.
3. Prace pisemne mogą być wykonane korespondencyjnie w czasie określonym przez komisje.
4. Rozmowa przynajmniej dwu członków komisji z kandydatem powinna być
przeprowadzona dwukrotnie - przy rozpoczęciu próby i na zakończenie próby.
5. Sprawdzenie znajomości i zrozumienia materiału zawartego w poszczególnych działach programu należy przeprowadzić w formie rozmów z kandydatem, oraz opracowań pisemnych. Kandydat ponadto opracuje jeden temat pisemnie jako referat do zaliczeń pracy pisemnej.”
ZADANIA - TWORZENIE SWOJEJ PRÓBY
Podobnie jak w próbie na stopień pwd, po zapoznaniu się z wymaganiami na stopień podharcmistrzyni/ podharcmistrza, kandydatka/kandydat bierze się za opracowanie własnej próby.
Jak to wygląda w każdym z ZHP?
ZHP w Polsce
Druhno i Druhu - schemat tworzenia zadań do własnej próby możesz już znać z poprzedniego wpisu (o stopniu pwd). Dla przypomnienia - zadania opisane w części 4. tego wpisu to pole działania w oparciu o które probant musi stworzyć (z opiekunem swojej próby) dopasowane do siebie, swoich możliwości i zainteresowań - indywidualne zadania. Czy masz do tego jakieś pytania?
Jeśli tak - podziel się nimi w komentarzu. Jeśli nie - zachęcam Cię do przejrzenia mojej próby na stopień phm z ZHP w Polsce. Zadania które znajdziesz rozpisane poniżej opracowałam we współpracy ze swoim opiekunem, oraz które zostały zatwierdzone przez KSI. Dzielę się z Tobą moimi zadaniami, bo myślę, że Cię to zainteresuje.
Jak wygląda jedna z miliona prób na stopień phm w Polsce? Na przykład tak:
Otwierałam swoją próbę w 2023 roku. Miałam wtedy 22 lata. Numery od 1-15 jakie widoczne są w drugiej tabelce po prawej stronie, odpowiadają numerom wymagań przedstawionym powyżej.
ZHP Świat Organizacja Harcerek
Druhno z ZHP Świat - czy nie chcesz wesprzeć nas merytorycznie, od czasu do czasu wpaść na spotkanie zespołu i podzielić się wiedzą, której nam czasami brakuje?
Jak wygląda cała próba na stopień podharcmistrzyni w Organizacji Harcerek w ZHP Świat, szczerze - nie wiem. Nie wiem, w internecie poza Regulaminem O. Harcerek zbyt wielu informacji nie ma, nie będę dopisywać i wymyślać historii jeśli jakiejś informacji nam brakuje. Chętnych do pomocy w tworzeniu poszczególnych wpisów nie jest łatwo znaleźć, więc na ten moment musimy zostawić tę część w stanie bardzo surowym.
Wiem, że kurs na stopień podharcmistrzyni w ZHP Świat jest rozpoczęciem całej próby na ten stopień, natomiast co się dzieje po zakończeniu tego kursu - nie mam pojęcia. Druhno i Druhu - czekajcie na update! Kiedyś na pewno się poznam większą ilość szczegółów jak ta próba się odbywa. Obiecuję pewnego dnia wyczerpać temat.
ZHP Świat Organizacja Harcerzy
Próbę na stopień podharcmistrza, podobnie jak w Organizacji Harcerek, zaczyna się od kursu na stopień podharcmistrza, a konkretniej - od ukończenia tego kursu. O kursach phm przeczytasz troszkę niżej - w części 8. dzisiejszego wpisu.
Po ukończeniu kursu, instruktorowi oficjalnie otwierana jest próba rozkazem komendanta chorągwi, i jeśli instruktor jest w stopniu HR - rozpoczyna pracę nad swoją próbą. Jeśli przewodnik jeszcze nie zamknął próby na HR, zanim zostanie mu otwarta próba na stopień phm, musi on ukończyć pracę nad tym stopniem harcerskim.
Próba ‘na papierze’ prezentuje się następująco:
PRZEBIEG I CZAS TRWANIA
ZHP w Polsce
Podobnie jak w próbie na stopień pwd, kiedy zadania na próbę zostaną opracowane i potrzebna dokumentacja (wniosek o otwarcie próby + opinia przełożonego) zostanie przesłana do Komisji Stopni Instruktorskich w terminie, KSI zaprasza tę osobę na uczestnictwo w spotkaniu. W trakcie tego spotkania Komisja omawia z instruktorem próbę, stara się zrozumieć motywację która skłoniła tę osobę do otwarcia próby na stopień, w przypadku zadań lub kwestii które wymagają doprecyzowania - Komisja zadaje pytania na które probant + opiekun próby odpowiadają. To, co ja pamiętam bardzo dokładnie z mojego otwarcia próby na stopień phm to dyskusja o idei stopnia. Członkowie KSI chcieli upewnić się, że rozumiem do czego swoją próbą dążę, co chcę nią osiągnąć i jakim instruktorem się stanę przez realizowanie mojej próby. Może szczegółowy opis tej rozmowy odłożę na inny wpis na tej stronie, natomiast to, co chcę Ci przekazać teraz to to, że ta rozmowa o idei stopnia wywarła na mnie ogromny wpływ, i do dzisiaj myślami często do niej wracam. Na spotkaniu z KSI probant określa, ile mniej więcej czasu planuje realizować swoją próbę.
Po inspirującej rozmowie z KSI i po pozytywnym rozważeniu mojego wniosku z prośbą o otwarcie próby - moja próba została otwarta a mi nie pozostało nic innego, jak ją realizować.
ZHP Świat Organizacja Harcerek
W Regulaminie Organizacji Harcerek można znaleźć przebieg próby na stopień. Wygląda on następująco:
“Hufcowe zgłaszają kandydatki do Komendy Chorągwi.
Komendantka Chorągwi otwiera próbę na podharcmistrzynie i równocześnie zgłasza kandydatki do Głównej Kwatery Harcerek.
Za przeprowadzenie próby jest odpowiedzialna Komendantka Chorągwi.
Komisja Prób i Wydział Kształcenia w Chorągwi w miarę potrzeby dobierają do pomocy inne instruktorki, polecając im kontrolę wykonania punktów próby w odległych terenach. Instruktorki te wchodzą w skład Komisji Prób.
Wydział Kształcenia oraz Komisja Prób organizują kształcenie kandydatek na obozie drużynowych (kandydatka pełni funkcję zastępowej) lub na krótkich obozach weekendowych, biwakach, biegach harcerek; w miarę możliwości i potrzeb.
Główna Kwatera Harcerek, celem ujednolicenia poziomu oraz poznania kandydatki na stopień podharcmistrzyni przeprowadza część próby w drugim roku jej trwania, za pomocą kursu korespondencyjnego lub kursu - obozu zgodnie z wymaganiami. Ukończenie kursu NIE jest automatycznym zakończeniem próby.”
ZHP Świat Organizacja Harcerzy
W regulaminie stopnia podharcmistrza czytamy:
“Próba winna się odbyć w formie zadań praktycznych, prac pisemnych, rozmowy komisji z kandydatem i wizytacji prowadzonej jednostki.
Zadania praktyczne powinne być wykonane w obecności przynajmniej jednego członka komisji lub instruktora upoważnionego przez komisje.
Prace pisemne mogą być wykonane korespondencyjnie w czasie określonym przez komisje.
Rozmowa przynajmniej dwu członków komisji z kandydatem powinna być przeprowadzona dwukrotnie - przy rozpoczęciu próby i na zakończenie próby.
Sprawdzenie znajomości i zrozumienia materiału zawartego w poszczególnych działach programu należy przeprowadzić w formie rozmów z kandydatem, oraz opracowań pisemnych. Kandydat ponadto opracuje jeden temat pisemnie jako referat do zaliczeń pracy pisemnej.”
ZHP Świat Organizacja Harcerek oraz ZHP Świat Organizacja Harcerzy
Próba na stopień podharcmistrzyni i podharcmistrza w organizacji ZHP Świat powinna trwać nie krócej niż dwa lata. Z tego, co słyszę, 2 lata to jest okres zwyczajowy od otwarcia do zamknięcia próby, ale zdarzają się przypadki kiedy próba zajmuje więcej czasu.
W Organizacji Harcerek - około roku trwa kurs na stopień phm, i drugi rok zajmuje realizowanie próby. W Organizacji Harcerzy próba przebiega podobnie.
Zarówno w O. Harcerek, jak i w O. Harcerzy pierwszym krokiem na szlaku którego zwieńczeniem jest otrzymanie stopnia phm - jest kurs. Porozmawiajmy więc o kursach.
KURS PHM
ZHP w Polsce
Celem kursu podharcmistrzowskiego jest przygotowanie instruktora do zdobycia stopnia podharcmistrza oraz do prowadzenia i pracy w zespołach instruktorskich. Do tej pory spotkałam się z dwoma formami przeprowadzania kursów phm w Polsce - albo kurs składa się z trzech weekendowych form kształceniowych, albo kurs trwa 5-7 dni ciągiem. Myślę, że kurs który składa się z trzech turnusów jest bardziej popularną formą, zwyczajnie ze względu na dostępność i dyspozycyjność uczestników. Instruktorom znacznie prościej jest znaleźć i spędzić trzy weekendy na kursie niż 7 dni ciurkiem.
Kurs w jakim ja uczestniczyłam składał się właśnie z trzech weekendów - jeden turnus odbywał się w lutym, drugi turnus był w marcu i trzeci odbywał się w kwietniu. Format każdego z weekendów wyglądał bardzo podobnie. W piątek wieczorem wszyscy się zjeżdżaliśmy na miejsce i zaczynaliśmy pierwszymi integrującymi zajęciami wprowadzającymi w weekend, odbywał się uroczysty kominek. W sobotę od rana do wieczora trwały gry, zajęcia, warsztaty i dyskusje, dzień kończyliśmy kominkiem. W niedzielę trwały zajęcia do wczesnych godzin przedpołudniowych, w południe wszyscy się rozjeżdżaliśmy do domów.
Poniżej dzielę się z Wami garścią tematów, jakie omawialiśmy na kursie. Podzieliłam je na kilka kategorii.
ROZWÓJ WŁASNY:
typy osobowości wg. Hartmana
czego należy być świadomym pracując różnymi osobowościami
INSTRUKTOR PRZY JEDNOSTCE:
metodyka zuchowa - warsztaty
metodyka harcerska - warsztaty
metodyka starszoharcerska - warsztaty
metodyka wędrownicza - warsztaty
budowanie i praca w zespole instruktorskim
INSTRUKTOR JAKO OPIEKUN/MENTOR:
co to znaczy i na czym polega bycie opiekunem prób instruktorskich
cechy dobrego opiekuna
warsztaty problem - solving
wymagania na instruktorskie stopnie i co za nimi stoi
warsztaty komunikacji z młodszymi podopiecznymi
NA OBOZIE:
obowiązki, wymagania i uprawnienia kierownika wypoczynku
regulacje prawne
obowiązki kierownika wypoczynku
dokumentacja potrzebna do zorganizowania obozu harcerskiego
praca z kadrą na obozie (kierownik - wychowawcy)
zagrożenia naturalne i jak na nie reagować
PRACA W HUFCU / CHORĄGWI / REFERATACH:
Praca z kadrą
Należenie do zespołu instruktorskiego
Odznaki i Kurs Kadry Kształcącej - założenia, wymagania, uprawnienia
Finanse w hufcu, chorągwi, GK
praca poza jednostką harcerską - różnice pomiędzy pwd a phm
INSPIRACJE - gry, zajęcia, dyskusje, piosenki (chyba w każdej organizacji ta część odbywa się naturalnie ;) )
Tematy, które widzisz udało mi się zapisać po szybkim brainstormingu. Nie pamiętam tematu każdych zajęć jakie miały miejsce, i niestety nie mając dostępu do dokumentów wewnętrznych ZHP z Polski nie mam możliwości sprawdzić co jeszcze tam było, może kiedyś uda mi się uaktualnić tę listę. (Druhno i Druhu - jeśli to czytasz i jesteś instruktorem, który prowadzi zajęcia na kursie phm w Polsce - napisz w komentarzu czego tu jeszcze brakuje! Będę wdzięczna za pomoc).
Część tych zajęć miała formę warsztatów, część dyskusji, a część gier team-buildingowych.
ZHP Świat Organizacja Harcerek
W Organizacji Harcerek kurs na stopień podharcmistrzyni odbywa się korespondencyjnie na poziomie światowym. Pewnie zapytasz Druhno i Druhu z Polski (ja tak pytałam) - a co to znaczy korespondencyjnie? Już tłumaczę. Po pierwsze, kurs na ten stopień ma formę pisania listów. Po drugie, organizowane spotkania z kursantkami odbywa się wirtualnie, poprzez systematyczne spotkania online. Cały kurs na ten stopień odbywa się w oparciu o książkę Ewy Grodeckiej “O metodzie harcerskiej i jej stosowaniu”.
Czy słyszałaś Druhno, słyszałeś Druhu wcześniej o tej książce? Ja mieszkając w Polsce nie zetknęłam się z nią.
Na tyle, na ile mi się wydaje (będę wdzięczna za potwierdzenie informacji przez Druhnę z ZHP Świat), kurs ten odbywa się raz na dwa lata, i trwa około roku. Kurs, w którym uczestniczę na stopień podharcmistrzyni, składa się z siedmiu listów oraz kilku spotkań. Na przygotowanie każdego listu mamy jako kursantki około miesiąca lub kilku tygodni. Co kilka listów odbywają się spotkania z druhnami organizatorkami kursu oraz druhnami z komisji. Podczas tych spotkań pogłębiamy poruszane wcześniej tematy – rozmawiamy o zagadnieniach, nad którymi pracowałyśmy w listach, wymieniamy się spostrzeżeniami i doświadczeniami oraz prowadzimy wspólne dyskusje.
Jeśli Druhno uczestniczyłaś kiedyś w tym kursie, bierzesz w nim udział teraz albo prowadzisz go jako instruktorka, będę bardzo wdzięczna za wszystkie Twoje spostrzeżenia i sugestie. Chętnie uwzględnię je tutaj, aby opis był pełniejszy i bardziej pomocny dla innych.
Poniżej przedstawiam Ci swój plan rozwoju, jaki jest jednym z pierwszych zadań do zrealizowania rozpoczynając kurs na stopień, jak i kilka zagadnień z kursu, żebyś mógł Druhu i mogła Druhno zobaczyć, jak wygląda praca na stopień w obu organizacjach i może oddać się kilku refleksjom po zapoznaniu się z tymi materiałami.
ZHP Świat Organizacja Harcerzy
Kurs na stopień podharcmistrza w Organizacji Harcerzy, podobnie jak w Polsce (i w odróżnieniu do Organizacji Harcerek) ma formę turnusów, które odbywają się ‘in-person’ w obrębie każdej chorągwi. Kurs składa się z trzech turnusów.
Podczas tych turnusów omawiane są między innymi zagadnienia związane z etyką instruktorską i służbą, a także przedstawiane są różne organizacje harcerskie i skautowe działające w Polsce.
Uczestnicy zapoznają się również ze strukturą oraz władzami Związku Harcerstwa Polskiego. Podobna struktura ta jest porównywana ze strukturą Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej w Polsce, co pozwala lepiej zrozumieć podobieństwa i różnice pomiędzy organizacjami. Omawiane są także struktury innych organizacji skautowych.
Istotnym elementem kursu są również dyskusje na temat przywództwa – tego, jak być dobrym liderem, z jakich elementów składa się skuteczne dowodzenie oraz na czym polega właściwe zgranie różnych aspektów działania zespołu. Rozmawiamy również o tym, jak powinna wyglądać realizacja zadania, aby była efektywna i dobrze zaplanowana.
Wszystkie te zagadnienia mają na celu przygotowanie instruktorów do pełnienia wyższych funkcji. Wiąże się to oczywiście z większą liczbą obowiązków oraz odpowiedzialnością, dlatego kurs na stopień podharcmistrza ma pomóc upewnić się, że osoba, która go ukończy, będzie odpowiednio przygotowana do podejmowania takich ról.
Jak możemy przeczytać we “Wskazówkach Kształcenia Instruktorów”, kurs podharcmistrzów:
“Kurs Podharcmistrzów może się odbyć w formie Kursu-Obozu albo w formie trzech turnusów kursowych weekendowych.
Kurs-obóz trwa minimum 7 dni i ma charakter dyskusyjno-praktyczny. Celem kursu podharcmistrzowskiego nie jest nauczanie czegokolwiek w sensie akademickim. O ile możliwe, uczestnicy kursu – przy odpowiedniej koordynacji przez instruktorów prowadzących zajęcia - mają sami wykazać co umieją i wiedzą w związku z zagadnieniem programowym oraz dojść w sprawach wymagających jednolitego stanowiska starszyzny do wspólnych, samodzielnie wypracowanych i obowiązujących tez.
Komenda kursu daje uczestnikom przybywającym na kurs ogólne założenia programowe i tematy wypływające z istotnej bieżącej potrzeby Organizacji i zawierające podstawowe elementy Harcerstwa – Organizacja, metody, programy i zagadnienia ideowe instruktorskie.
Na podstawie tego założenia uczestnicy kursu opracowują i/lub dyskutują szczegółowe zagadnienia. Instruktorzy prowadzący zajęcia biorą udział w kursie na równi z uczestnikami, referując zagadnienia i zabierając głos w dyskusji kierując ją na właściwe tory.
Podobnie jak praca intelektualna, inne aspekty życia kursowego mogą być prowadzone przez uczestników. Dotyczy to — organizacji i higieny prac, przeprowadzenia wiążących się z programem ćwiczeń harcerskich i zajęć technicznych. Instruktorzy kursu zabierają tutaj głos i obejmują kierownictwo, jeśli jest ku temu potrzeba.”
Jeśli Druhu chciałbyś coś tutaj dodać, będę bardzo wdzięczna za każdy komentarz i spostrzeżenie.
ZAMKNIĘCIE PRÓBY
ZHP w Polsce
Gdy osoba realizująca swoją próbę ukończy swoje wszystkie zadania, musi ona napisać raport na zakończenie próby które trzeba przesłać do KSI przed spotkaniem.
Proces zamknięcia próby na stopień instruktorski przebiega podobnie. Zarówno otwarcie jak i zamknięcie próby na stopień są bardzo uniwersalne.
ZHP Świat Organizacja Harcerek
“Komisja Prób przy Komendzie Chorągwi zbiera od kandydatek życiorysy i wykazy służby. Po zaopiniowaniu, wraz z wnioskiem o mianowanie i protokołem (podpisanym przez Referentkę Kształcenia i przewodniczącą Komisji Prób), przekazuje je do Komendantki Chorągwi.
Po ukończeniu kursu podharcmistrzowskiego i zakończeniu próby Komendantka Chorągwi przesyła wniosek o mianowanie Naczelniczce Harcerek.”
ZHP Świat Organizacja Harcerzy
Wskazówki Kształcenia Instruktorów Organizacja Harcerzy ZHP:
“Kandydat powinien zakończyć próbę na podharcmistrza stosownie do wymagań przewidzianych w regulaminie zatwierdzonym Rozkazem Naczelnika Harcerzy L.7 z dnia 11.11.2015 r.”
Wspomniany rozkaz znajdziesz w Bibliografii pod punktem nr 6. Zachęcam Cię do zapoznania się z jego treścią!
UPRAWNIENIA
ZHP w Polsce
Możliwość bycia opiekunem na stopień przewodnika
Możliwość bycia opiekunem próby na stopień podharcmistrza w przypadku uzyskania zgody właściwej KSI, posiadania stopnia podharcmistrza od minimum 2 lat, otwartej próby harcmistrzowskiej, przeprowadzenie jako opiekun pozytywnie zamkniętej co najmniej jednej próby przewodnikowskiej
Możliwość bycia członkiem komisji stopni instruktorskich hufca
Możliwość zdobycia Srebrną Odznakę Kadry Kształcącej
Możliwość zostania odznaczonym Brązowym Krzyżem “Za Zasługi dla ZHP”
Możliwość bycia kierownikiem placówki wypoczynku
ZHP Świat Organizacja Harcerek
Podharcmistrzyni jest drugim stopniem instruktorskim, uprawnia do noszenia munduru instruktorskiego i krzyża harcerskiego na zielonej podkładce.
Podharcmistrzyni ma prawo i obowiązek uczestniczenia w konferencjach instruktorek swojej Chorągwi.
Podharcmistrzyni ma prawo wybierania Komendantki Chorągwi i może być wybrana kandydatką na p.o. Komendantkę Chorągwi przez konferencję instruktorek. Komendantkę Chorągwi mianuje formalnie Naczelniczka.
Ma czynne i bierne prawo wyboru kandydatki na NRH.
Jest członkiem Naczelnej Rady, gdy pełni funkcję Komendantki Chorągwi.
ZHP Świat Organizacja Harcerzy
W Organizacji Harcerzy ZHP Świat instruktorzy w stopniu podharcmistrza posiadają określone uprawnienia wychowawcze i organizacyjne. Mogą między innymi przeprowadzać Przyrzeczenie Harcerskie oraz dopuszczać zuchy do złożenia Obietnicy Zucha.
Instruktorzy w tym stopniu mogą również pełnić różne funkcje instruktorskie w strukturach organizacji, na przykład w radach jednostek oraz na poziomie hufca - w tym Hufcowego. Wiąże się to z większą odpowiedzialnością za prowadzenie pracy wychowawczej oraz współtworzenie kierunków działania jednostek harcerskich.
Podharcmistrz pełni także ważną rolę wychowawcy i mentora dla młodszych instruktorów. Jego zadaniem jest wspieranie ich w rozwoju instruktorskim, dzielenie się doświadczeniem oraz pomoc w podejmowaniu odpowiedzialnych decyzji wychowawczych. Stopień ten oznacza więc nie tylko większe uprawnienia, ale przede wszystkim większą dojrzałość instruktorską i gotowość do służby na rzecz całej wspólnoty harcerskiej.
Podsumowanie
Druhno i Druhu - jakie do tej pory nasunęły Ci się pytania? O czym byś chciała i chciał poczytać? O czym porozmawiać? Co byś dopisała/dopisał do kwestii związanych ze stopniem phm?
Na dzisiaj kończymy stopień podharcmistrza. Mamy nadzieję kiedyś do niego wrócić. Wszystkie poprawki i dodatkowe wyjaśnienia - jeśli takowe otrzymamy - będą publikowane na bieżąco przez uaktualnianie tego posta.
Także mamy nadzieję - jesteśmy w kontakcie!
Życzymy spokojnej reszty weekendu,
Ściskamy,
Czuwaj!
BIBLIOGRAFIA:
Regulamin Harcerek ZHP Świat
https://zhp.ie/wp-content/uploads/2023/08/reg_ROH_z-proponowanymi-zmianami.pdf
Harcapp - Strefa Instruktora
Wskazówki Kształcenia Instruktorów Organizacja Harcerzy ZHP
https://www.zhpharcerze.org/application/files/2216/8976/2968/Wskazowki_Ksztalcenia_Instruktorow.pdfRegulamin Stopnia Podharcmistrza
https://www.zhpharcerze.org/application/files/2016/9511/8588/Podharcmistrz.pdfRozkaz Naczelnika Harcerzy L.7 z dnia 11.11.2015 r.
https://www.zhpharcerze.org/application/files/3514/4733/4085/Rozkaz_Naczelnika_HarcerzyL715.pdfRegulamin Główny ZHP
https://www.zhp.org/dokumenty/regulaminy-rozkazy
Komentarze