DZIAŁACZ HARCERSKI, DZIAŁACZKA HARCERSKA (czwarty stopień instruktorski)

Czuwaj Druhno! Czuwaj Druhu!

Co u Ciebie słychać? Jak Ci minął tydzień? U nas wszystko w porządku, żonglujemy pomiędzy obowiązkami dnia a zajęciami ‘po godzinach’.

Tydzień temu omawialiśmy stopień pwd - dzisiaj mamy niespodziankę! Czy słyszałaś/ słyszałeś kiedyś o działaczu / działaczce harcerskiej? Wiem, że ja nie słyszałam przed wyjazdem z Polski. W sumie to nawet już po wyjeździe z Polski dużo czasu minęło, zanim usłyszałam o nim pierwszy raz.

Jak się zapewne domyślasz Druhno i Druhu - w ZHP w Polsce takiego stopnia nie ma. 

Działacz harcerski / działaczka harcerska to stopień instruktorski w Organizacji ZHP Świat, przyznawany (oczywiście po ukończeniu próby) członkom Koła Przyjaciół Harcerstwa - trzeciej z czterech organizacji wchodzących w skład ZHP Świat. Wiem i pamiętam, że wpis na temat KPH jeszcze nas czeka, na razie skupimy się tylko na stopniu działacza w ramach serii postów o stopniach instruktorskich, a do Koła Przyjaciół jeszcze wrócimy.

Ostatnie zdanie zanim zaczniemy - wszystko co znajdziesz w tym wpisie opieram w 98% o materiały źródłowe które znajdziesz w Bibliografii, 2% to moje ciekawostki czy historie gdzieś tam zasłyszane, więc jeśli widzisz że czegoś brakuje, coś jest niedopowiedziane, niejasne - to daj znać. My poprawimy.

No dobra! To lecimy od początku.

Kim jest działacz harcerski?

W Regulaminie Organizacji Przyjaciół Harcerstwa w Rozdziale III czytamy, że “działaczem harcerskim / działaczką harcerską Organizacji Przyjaciół Harcerstwa (dzhOPH) może zostać osoba należąca do Koła Przyjaciół Harcerstwa, posiadająca przygotowanie do prowadzenia pracy w Związku na stanowisku innym niż wychowawczym i wypełniająca wymagania określone w niniejszym regulaminie.”

Koło Przyjaciół Harcerstwa jest organizacją, której członkami są osoby dorosłe (rodzice), którzy chcą wspierać ich pobliskie środowisko harcerskie, ale którzy przez fakt, że, no cóż, są już dorośli - mają nie tylko więcej obowiązków od harcerki czy harcerza, ale również którzy - mają też doświadczenie i wiedzę,  To tak w SKRÓCIE. Stopień działacza / działaczki harcerskiej może być z tego względu nadawany tylko osobom, które dołączyły do ZHP jako osoby dorosłe lub które kiedyś należały do harcerstwa, ale je opuściły zanim zdobyły stopień pwd, i teraz wracają jako dorośli.

Wymagania na stopień:

W Regulaminie Organizacji Przyjaciół Harcerstwa wymienione są następujące wymagania:

• “Kandydat na stopień działacza harcerskiego / działaczki harcerskiej OPH przygotowuje się do stopnia pełniąc funkcję w OPH i przez pracę zawodową lub pracę w innej organizacji społecznej.

• Kandydat uzupełnia swoją wiedzę harcerską przez czytanie pism harcerskich, stron internetowych i mediów społecznościowych Okręgu i Związku oraz przez udział w zjazdach, konferencjach i imprezach harcerskich, o ile jest do tego uprawniony.

• Działacz harcerski / działaczka harcerska OPH swoją postawą służy jako wzór dla osób należących do Kół Przyjaciół i zapewnia ciągłość pracy w Kole.”

Przyszły kandydat do pracy nad tym stopnie staje najpierw przed wyborem, którą ścieżkę harcerską wybiera. Z tego co zrozumiałam i zasłyszałam z polsko-kanadyjskich historii, jeśli osoba dorosła która nigdy wcześniej nie była w harcerstwie wyraża chęć dołączenia do organizacji, ma prawo wybrać czy decyduje się na dołączenie do Organizacji Harcerek / Organizacji Harcerzy (w zależności od płci) i wtedy ma otwartą drogę do pracy nad stopniem aspirantki / aspiranta i do pracy nad kolejnymi stopniami instruktorskimi jeśli zostanie tej osobie złożona taka możliwość lub czy woli dołączyć do Koła Przyjaciół. Do Koła Przyjaciół Harcerstwa w dużej mierze należą rodzice harcerek i  harcerzy, z przyczyn nazwijmy to ‘praktycznych’, dołączenie do KPH ma więcej sensu. Bardzo żałuję, że nie ma jeszcze wpisu o KPH na blogu, jestem pewna że wiele by on pomógł. Obiecuję to nadrobić. 

Członek KPH, który zdobędzie stopień działacza/działaczki harcerskiej nie ma możliwości pracy nad innym stopniem instruktorskim. Stopień przewodniczki, podharcmistrzyni i harcmistrzyni czy przewodnika, podharcmistrza czy harcmistrza jest dostępny jedynie dla członków Organizacji Harcerek i Organizacji Harcerzy. Osoba ze stopniem działacza/działaczki nie może zmienić zdania po jakimś czasie. Decyzja jaką ta osoba podejmie jest wiążąca i w momencie zdobycia tego stopnia - jest nie do odwołania. 

Jak wygląda oznaczenie stopnia działacza / działaczki na mundurze?

Stopień działacza / działaczki harcerskiej oznaczany jest brązową podkładką pod krzyżem harcerskim oraz brązową lilijką (panowie) lub brązową krajką (panie).

Warunki dopuszczenia do próby:

“Kandydat na stopień działacza harcerskiego / działaczki harcerskiej OPH:

a. należy do Koła Przyjaciół przez minimum 5 lat, w tym 3 lata aktywnie zaangażowany na odpowiedzialnej funkcji w zarządzie Koła jak np. przewodniczący (prezes), wice- przewodniczący, sekretarz, skarbnik, przewodniczący komisji rewizyjnej lub innej komisji przy zarządzie Koła,
b. kieruje się Prawem i Przyrzeczeniem Harcerskim w codziennym życiu,

c. wykazał chęć osiągnięcia stopnia dzhOPH w liście do Przewodniczącego Zarządu Okręgu, przedstawiając jak widzi swoją dalszą służbę w harcerstwie,

d. posiada zaświadczenie niekaralności,

e. prowadzi na bieżąco życiorys, przedstawiający swoją pracę w Kole oraz swoje przygotowanie do próby na stopień dzhOPH.”

kandydat musi również spełniać wymaganie szczegółowe wymienione poniżej:

Odnośnie wiedzy, doświadczenia i umiejętności:

“A. Wiedza harcerska:

a. Stosowanie Prawa Harcerskiego w codziennym życiu osoby dorosłej.

b. Ogólne zasady metody harcerskiej, w tym też gałęzi pracy.

c. Struktura organizacyjna ZHP i znaczenie drogi służbowej.

d. Historia Skautingu oraz Związku Harcerstwa Polskiego.

e. Organizacje harcerskie działające obecnie w Polsce.

f. Regulamin OPH oraz uprawnienia i obowiązki dzhOPH.

g. Historia jednostki wspieranej przez swoje Koło i środowiska harcerskiego do którego ona należy.

B. Doświadczenie i umiejętności w zasadach nadzoru i zarządzania podmiotami prawnymi:

a. Regulamin Główny oraz Okręgowy Regulamin Kół Przyjaciół w Okręgu, w którym się udziela.

b. Struktura, statut i regulaminy podmiotu prawnego Okręgu (PSA Okręg), w którym się udziela.

c. Obowiązki i uprawnienia członków i dyrektorów podmiotu prawnego Okręgu, w którym się udziela. Regulamin Organizacji Przyjaciół Harcerstwa

d. Wiedza, praktyczne doświadczenie i umiejętności przydatne w wykonywaniu obowiązków jednej lub więcej dziedzin zarządzania podmiotem prawnym – np. księgowość, administracja, prowadzenie zebrań itp.”

Próba na stopień - wymagania, zadania, zamknięcie

Wniosek o otwarcie próby na stopień dzhOPH (działacza harcerskiego Organizacji Przyjaciół Harcerstwa) sporządza Okręgowy Kierownik OPH, w porozumieniu z Przewodniczącym właściwego Koła, po sprawdzeniu, czy kandydat spełnia wymagane warunki. Dokument wraz z uzasadnieniem oraz listem kandydata wyrażającym chęć zdobycia stopnia przekazywany jest Przewodniczącemu Zarządu Okręgu. Otwarcie próby następuje na mocy Okólnika Zarządu Okręgu. Próbę prowadzi Przewodniczący Zarządu Okręgu przy wsparciu Komisji Prób na stopień dzhOPH, zatwierdzonej przez Zarząd Okręgu i złożonej z harcmistrzów/harcmistrzyń oraz działaczy/działaczek harcerskich OPH. Czas trwania próby wynosi nie mniej niż jeden rok i nie więcej niż dwa lata. Próba na stopień składa się z trzech części. 

Próba się składa z trzech części:

“Część pierwsza – Kształcenie

i. Podczas tej części próby kandydat odbędzie przynajmniej dwa spotkania szkoleniowe.
ii. Spotkania pokrywają tematy związane z wymaganiami szczegółowymi opisanymi powyżej [...].

Część druga - Wiedza harcerska

i. Zna ogólne zasady metody harcerskiej.

ii. Zna historię Skautingu i ZHP.

iii. Zna strukturę organizacyjną ZHP.

iv. Zna Regulamin Główny oraz Regulamin Organizacji Przyjaciół Harcerstwa.

v. Zna obowiązki i uprawnienia działacza harcerskiego w OPH.

Część trzecia - Zasady nadzoru i zarządzania Okręgu ZHP

i. Zna strukturę, statut i regulaminy Okręgu.

ii. Wykaże umiejętności w przynajmniej jednej dziedzinie kierowniczej oraz w zarządzaniu podmiotem prawnym Okręgu.”

Podczas trwania próby kandydat pozostaje czynnie zaangażowany w służbę harcerską, m.in. przy Kole, w Zarządzie Okręgu lub w jego komitetach i komisjach,. Może także pełnić funkcję opiekuna. Korzysta ze wsparcia mentora wyznaczonego przez Przewodniczącego Zarządu Okręgu, ale ma możliwość wyboru dodatkowego mentora. Pomyślne ukończenie pierwszej i drugiej części próby, jak również formalne zamknięcie próby niezakończonej w terminie dwóch lat, zostaje ujęte w Okólniku Zarządu Okręgu.

Co ciekawe, kandydat na działacza harcerskiego lub działaczkę harcerską, który z powodzeniem ukończył pierwszą i drugą część próby, zostaje dopuszczony (przez Przewodniczącego Zarządu Okręgu) do złożenia lub odnowienia Przyrzeczenia Harcerskiego, które składa na ręce harcmistrza lub harcmistrzyni upoważnionych przez Zarząd Okręgu.

Mianowanie, obowiązki, uprawnienia działacza harcerskiego i działaczki harcerskiej

Mianowanie na stopień następuje po pomyślnym ukończeniu przez kandydata trzeciej części próby. Przewodniczący Zarządu Okręgu występuje do Przewodniczącego ZHP z wnioskiem o nadanie stopnia działacza harcerskiego OPH kandydatowi, który złożył Przyrzeczenie Harcerskie oraz pozytywnie zakończył wszystkie etapy próby. 

Wraz z wnioskiem Przewodniczący Zarządu Okręgu przekazuje Przewodniczącemu ZHP komplet dokumentów (wniosek o nadanie stopnia, życiorys lub CV kandydata, wykaz służby od momentu wstąpienia do Koła Przyjaciół, list kandydata skierowany do Przewodniczącego Zarządu Okręgu wyrażający chęć zdobycia stopnia działacza, protokół z przebiegu próby wraz z oceną i podpisami członków Komisji Prób oraz opinię Przewodniczącego Zarządu Okręgu).

Po mianowaniu, działacz i działaczka harcerska mają szereg następujących obowiązków oraz uprawnień w Organizacji Przyjaciół Harcerstwa:

“A. Obowiązkiem działaczy harcerskich OPH i działaczek harcerskich OPH jest [...]:

a. przestrzeganie Prawa Harcerskiego,

b. czynny udział w działalności OPH lub władzach Okręgu,

c. krzewienie ideologii harcerskiej i popieranie celów Związku,

d. opłacanie składek ustalonych zgodnie z RG art. 81,

e. spełnianie na bieżąco wszystkich wymagań administracyjnych ujętych w regulaminach wewnętrznych swojej Organizacji oraz w obowiązujących wymaganiach

prawnych PSA International i w Okręgach, w których się udzielają.

B. Działacze harcerscy OPH i działaczki harcerskie OPH którzy wywiązali się ze swoich obowiązków mają prawo:

a. brać udział w Zjazdach Okręgu i Konferencjach OPH, [...]

b. być wybranym/ą do Zarządu Okręgu z tym, że nie mogą pełnić funkcji Przewodniczącego Zarządu Okręgu. [...]”

Zaliczanie służby:

12-miesięczna służba każdego instruktora i instruktorki w obu Związkach Harcerstwa Polskiego musi być zaliczona pozytywnie, aby można było dalej pełnić służbę w organizacji. Zaliczenie służby działacza lub działaczki harcerskiej w OPH wygląda następująco: 

“DzhOPH wypełnia roczny arkusz rejestracyjny podając szczegóły czynnej pracy – konkretne działanie – wyliczając ilość akcji i / lub innych czynności.

Następujące czynności mogą być zaliczone jako czynna praca harcerska:

a. konkretne funkcje pełnione w ZHP,

b. udział w spotkaniach wewnętrznych ZHP,

c. pełnienie roli opiekuna podczas zajęć harcerskich (np. obozy, biwaki, zbiórki itp.) gdzie taki udział jest wymagany,

d. udział w organizowaniu i wykonywaniu akcji zarobkowych na rzecz Harcerstwa,

e. udział w organizowaniu i wykonywaniu imprez lub akcji harcerskich – np. kominków okolicznościowych, zjazdów, zlotów, konferencji,

f. udział w spotkaniach innych organizacji polonijnych jako przedstawiciel Harcerstwa,

g. praca pisemna dla Związku: artykuły, sprawozdania, podręczniki w publikacjach harcerskich i innych i / lub na witrynie i w mediach społecznościowych Związku,

h. osiągnięcie postawionych sobie osobistych celów dla dobra Harcerstwa (np. zdobycie kwalifikacji / umiejętności przydatnych w wykonywaniu pracy dla Harcerstwa).

Okręgowy Kierownik OPH potwierdza zgłoszoną służbę z dodatkiem swojej opinii na podstawie opinii Kierownika Koła lub jednostki, przy której dzhOPH się udziela podczas roku.

Przewodniczący Zarządu Okręgu podpisuje rejestrację i wysyła do Przewodniczącego ZHP z wnioskiem o zaliczenie służby /akredytację członkostwa na następny rok.”

Bardzo zachęcam Cię do zapoznania się z Regulaminem OPH, do którego link znajdziesz poniżej. Wszystkie cytowane fragmenty jakie zostały wykorzystane w tym poście pochodzą właśnie z niego. 

Jestem bardzo ciekawa Twoich przemyśleń związanych z tematem tego wpisu. Podziel się nimi w komentarzu!

Na dzisiaj z mojej strony to wszystko. Życzę Ci spokojnego tygodnia i do zobaczenia za tydzień,

Ściskam!
Magda

BIBLIOGRAFIA: 

1. Regulamin Organizacji Przyjaciół Harcerstwa

https://www.zhp.org/application/files/8016/4863/7902/Regulamin_Organizacji_Przyjaciol_Harcerstwa.pdf

2. Organizacja Harcerzy Regulamin Mundurowy

https://www.zhpharcerze.org/application/files/8617/1205/8175/Regulamin_Mundurowy_2024.pdf