WĘDROWNICZE FORMY PRACY
Czuwaj Druhu! Czuwaj Druhno!
Jak Ci mija czerwiec? Nam BARDZO dobrze! Lecimy do przodu i nie oglądamy się za siebie. Dzisiaj kontynuujemy tematy wędrownicze i zaczniemy od omówienia głównych założeń.
Kiedy przeprowadziłam się do Kanady myślałam, że przecież to wszędzie działa tak samo. Nie popełniaj proszę tego błędu co ja - pomóż sobie i przeczytaj ten post. Przeprowadzka do innego kraju i zmiana organizacji harcerskiej nie tylko mi przypomniała, że każde środowisko, każda drużyna, każdy patrol jest inny, ale również że są drobne podobieństwa w jednych miejscach i drobne różnice w innych, których po prostu nie można ignorować.
To co, idziemy? Jak działa to wędrownictwo?
‘Zadaniem’ metodyki wędrowniczej jest wychowanie młodego człowieka, kształtowanie charakteru, pomaganie tej osobie w szukaniu swojego miejsca w społeczeństwie.
ZHP w Polsce - założenia ogólne
“Charakterystyczną formą aktywności wędrowniczek i wędrowników jest służba realizowana wewnątrz organizacji i poza nią. Zadania realizowane indywidualnie lub zespołowo mają charakter wyczynu. W działalności wędrowniczej ważne miejsce zajmują specjalności i specjalizacje, pozwalając na rozwijanie indywidualnych zainteresowań. O programie pracy drużyny i podejmowanych zadaniach decyduje cała drużyna.”
ZHP Organizacja Harcerek
Wędrowniczki wspólnie z drużynową lub w swoich patrolach planują program pracy na cały rok. Te, które pełnią funkcje w drużynie, same ustalają, jak połączyć swoje zadania z innymi obowiązkami. Razem wybierają także rodzaj służby, którą chcą realizować - w drużynie i w parafii - oraz określają specjalność drużyny lub patroli. Specjalności mogą być przeznaczone wyłącznie dla starszych wędrowniczek, którym są potrzebne do zdobywania kolejnych etapów, albo zostać wprowadzone wcześniej, by rozwijać zainteresowania dziewcząt.
Zarówno podczas pracy drużyny, jak i na obozach, drużynowa nie opiera się na wydawaniu rozkazów. Wędrowniczki rozwijają samodyscyplinę i kształtują charakter poprzez samodzielne wykonywanie powierzonych obowiązków. Same organizują ustawienie na zbiórki oraz wspólnie planują i omawiają prowadzenie programu dnia, dzieląc odpowiedzialność pomiędzy siebie.
Jeśli w Twojej głowie już pojawiło się pytanie ‘co to jest specjalność / specjalizacja?’ - wydaje mi się, że to jest po prostu określenie na sprawności dla wędrowniczek. To nie ma nic do czynienia ze specjalnością np. drużyny tak jak to działa w ZHP w Polsce o czym rozmawialiśmy kilka tygodni temu. Ciekawe, co nie?
ZHP Organizacja Harcerzy
Na stronie internetowej ZHP Organizacji Harcerzy możemy przeczytać o wędrownikach:
“Wędrownik stanowi o własnym rozwoju psychicznym, moralnym i fizycznym, poprzez trzy piony wychowawcze:
praca nad sobą,
szukanie miejsca w społeczeństwie
służba
Praca wędrownicza odbywa się w patrolach 2-3 osobowych i w sekcjach czyli grupach wspólnych zainteresowań.
Program wędrowniczy jest przeprowadzany na zbiórkach i innych spotkaniach, wycieczkach, obozach wędrownych i innych imprezach.
Najogólniej mówiąc, jest to radosna wędrówka przez życie, według wskazówek Przyrzeczenia harcerskiego - które chłopiec odnawia samodzielnie i dobrowolnie kiedy wstępuje do gałęzi wędrowników.”
~
W Polsce - jeśli dobrze mi się kojarzy - patrole są związane z określonym miejscem czy zadaniem, np. patrol wędrowniczy na Rajdzie DCHM. W drużynie wędrowniczej chyba normalnie są zastępy. Czy nie? (Druhno i Druhu z Polski poradź) Bardzo dużo czasu zajęło mi przyzwyczajenie się do harcerskiego słownika - zastęp harcerek, ale patrol wędrowniczek. Kolejna rzecz jaka pamiętam zwróciła moją uwagę, była taka, że w patrolu wędrowniczek w ZHP Świat nie powinno być coś około 5 wędrowniczek jeśli nic mi się teraz nie myli. W Polsce zastęp wędrowniczy - w zależności od jednostki oczywiście - może mieć 3- 5 osób, ale tak samo może mieć tych osób 5 - 7 w jednym zastępie. Jeśli jest taka możliwość lub istnieje taka potrzeba, zastępy mogą mieć więcej osób. Moje wrażenia z ZHP Świat są inne - to, jak ja to rozumiem to lepiej, żeby było na przykład więcej mniejszych patroli wędrowniczych niż mniej patroli w których jest więcej osób.
Ja tak to rozumiem ale jeśli Ty coś wiesz inaczej to proszę daj znać.
Formy Pracy
ZHP w Polsce
Charakterystyczne formy pracy wędrowniczej w Polsce prezentują się następująco:
wędrówka - tego chyba nikomu nie trzeba tłumaczyć
kuźnica - Kuźnica to forma pracy wędrowniczej, której celem jest pomoc uczestnikom w wyrobieniu własnego zdania i głębszej refleksji na określony temat. Choć często bywa mylona z dyskusją, różni się od niej tym, że uczestnicy nie komentują ani nie oceniają wypowiedzi innych osób. Podczas kuźnicy każdy ma prawo swobodnie wyrazić swoje przemyślenia, używając sformułowań odnoszących się do własnych odczuć i opinii, np. „moim zdaniem” czy „uważam, że”. Wypowiedzi nie prowadzą do debaty ani sporu, lecz pomagają uczestnikom zastanowić się nad tematem i spojrzeć na niego z różnych perspektyw.Kuźnica wymaga dobrze przygotowanego tematu oraz prowadzącego, który potrafi zadbać o odpowiednią atmosferę i przestrzeganie zasad. Ważnym elementem jest również zaufanie i dyskrecja — wszystko, co zostaje powiedziane podczas kuźnicy, pozostaje w gronie uczestników.
Uwielbiałam kuźnice wędrownicze.
sesja popularnonaukowa - ma charakter edukacyjno-dyskusyjny. Jej celem jest pogłębianie wiedzy oraz rozwijanie umiejętności analizowania różnych zagadnień. Podczas sesji uczestnicy przygotowują referaty, prezentacje lub wystąpienia, a następnie wspólnie dyskutują na wybrany temat z zaproszonymi ekspertami lub innymi uczestnikami. Sesja rozpoczyna się zwykle krótkimi prelekcjami wprowadzającymi, po których następuje część dyskusyjna, pozwalająca na zadawanie pytań, wymianę opinii i przedstawianie argumentów. Na zakończenie formułuje się wspólne wnioski i podsumowanie. Ta forma pracy jest szczególnie odpowiednia dla wędrowników, ponieważ uczy samodzielnego poszukiwania informacji, korzystania z rzetelnych źródeł, logicznego argumentowania oraz kształtowania własnych poglądów. Sesje popularnonaukowe pomagają również rozwijać kulturę dyskusji, umiejętność publicznych wystąpień i świadome uczestnictwo w życiu społecznym.
sejmik - zaawansowana forma pracy o charakterze dyskusyjno-decyzyjnym, której celem jest wspólne rozwiązywanie problemów, podejmowanie decyzji oraz planowanie działań całej wspólnoty wędrowniczej. Opiera się na zasadzie równego głosu wszystkich uczestników i służy budowaniu odpowiedzialności oraz świadomości społecznej. W praktyce sejmik jest spotkaniem członków drużyny, szczepu lub innej jednostki, podczas którego najpierw analizuje się sytuację i diagnozuje potrzeby środowiska. Następnie odbywa się część dyskusyjna, w której uczestnicy przedstawiają swoje pomysły, argumenty i propozycje rozwiązań. Ostatnim etapem jest część uchwałodawcza, czyli podejmowanie konkretnych decyzji, głosowanie oraz ustalanie planu działań i odpowiedzialności. Sejmik pełni funkcję programową, ponieważ pozwala planować działania i wyznaczać cele, wychowawczą, gdyż uczy argumentacji, kompromisu i współpracy, oraz decyzyjną, ponieważ umożliwia podejmowanie realnych decyzji dotyczących pracy drużyny. Dzięki temu wędrownicy uczą się demokratycznego działania, odpowiedzialności za wspólnotę i świadomego uczestnictwa w życiu społecznym.
ogniobranie - forma pracy wędrowniczej nastawiona przede wszystkim na przeżycie duchowe i refleksję. Jej głównym motywem jest symbolika ognia, obecna w różnych formach (pochodnie, świeczki czy ogniska) która tworzy atmosferę skupienia i wyciszenia. W praktyce ogniobranie często łączy się z krótką wędrówką lub spacerem pomiędzy kolejnymi punktami programu. Na tych punktach uczestnicy wysłuchują gawęd lub tematów do przemyślenia, które skłaniają do refleksji nad sobą, wartościami i doświadczeniami. Całość ma charakter spokojny i symboliczny, sprzyjający osobistemu przeżyciu oraz wewnętrznemu rozwojowi.
gry strategiczne - moja ulubiona forma pracy z wędrownikami w Polsce. W Kanadzie próbowałam ją ‘wprowadzić’ na jednej zbiórce czy dwóch ale przez to, że dziewczyny nie były zaznajomione tak dobrze z formą gier strategicznych szybko zobaczyłam, że to nie jest podatny grunt na tego rodzaju gry. Gdy byłam drużynową drużyny wędrowniczej nasze zbiórki odbywały się raz w miesiącu i zawsze było to nocowanie. W pewnym momencie zaczęłam sama tworzyć swoje gry, które opierałam na metodzie RPG - role game play (mimo, że ja nigdy nie grałam w taki rodzaj gier osobiście). To, jak to wyglądało w praktyce to na kilka godzin całą harcówkę zamienialiśmy w zupełnie inny świat. Wędrownicy wcielali się w role, budowali swoje własne schronienia (jeśli wymagała tego gra), rozwiązywali problemy, odbywali wędrówki, poznawali nowe piosenki - i robili naprawdę wiele jeszcze innych rzeczy o których długo by opowiadać. Może ktoś z mojej dawnej drużyny czyta ten post i chciałby zostawić kilka zdań w komentarzu jak to wspominasz? Każda gra kończyła się dużym podsumowaniem, które prowadziło do głębokiej refleksji z którą każdy wędrownik ‘zostawał’ na noc - i do kolejnej zbiórki. Moja dawna drużyna nazywała się “Krystaliczna Przystań”, więc chcąc budować obrzędowość drużyny często te nasze gry miały morską tematykę.
Dobrze zaplanowana gra działa lepiej niż niejedna sprawność, trop, czy seria zbiórek.
Serio.
Te wspomniane formy pracy z wędrownikami - oraz jeszcze wiele innych znajdziesz w Bibliografii pod punktem numer 6 - jest to książka - plik pdf która towarzyszy mi już od dobrych kilku lat. Zajrzyj! Gorąco zachęcam.
ZHP Organizacja Harcerek
Wędrowniczki w swojej pracy wykorzystują wiele różne formy pracy. Jedną z najbardziej podstawowych są zbiórki patroli, podczas których wszystkie członkinie angażują się w przygotowanie zajęć, dyskusji, służby lub realizację prób na stopnie i sprawności. Dzięki temu uczą się współpracy oraz wspólnego planowania działań.
Istotną rolę odgrywają również wędrówki i wycieczki, które zawsze mają określony cel, np. poznanie nowego miejsca, zdobycie szczytu czy przeprowadzenie zwiadu. Wędrówki mogą odbywać się pieszo, rowerem lub innymi środkami transportu, jednak zawsze powinny rozwijać sprawność fizyczną i zachęcać do aktywności. Ważnym elementem jest także późniejsze przekazywanie zdobytej wiedzy innym, np. zuchom lub harcerkom.
Kolejną formą pracy są zwiady, czyli poznawanie terenu wokół obozu, dzielnicy lub miejscowości. Rozwijają one ciekawość świata, spostrzegawczość oraz umiejętność analizowania otoczenia.
Duże znaczenie mają dyskusje dotyczące współczesnych problemów, specjalności lub tematów interesujących dla wędrowniczek. Pomagają one kształtować własne poglądy oraz uczą odnoszenia różnych sytuacji do Prawa Harcerskiego i postawy harcerskiej.
Bardzo ważną formą pracy jest służba. Wędrowniczki realizują ją zarówno poprzez pełnienie funkcji w drużynie, jak i pomaganie młodszym grupom czy działanie w innych organizacjach. Służba uczy odpowiedzialności, systematyczności i działania dla dobra innych.
W pracy wędrowniczek pojawiają się także wykłady i spotkania z osobami doświadczonymi, szczególnie instruktorkami posiadającymi specjalistyczną wiedzę. Dzięki temu mogą rozwijać swoje zainteresowania i zdobywać nowe umiejętności.
Wędrowniczki rozwijają się także poprzez specjalności i sprawności. Same wybierają dziedziny, które chcą zgłębiać, rozwijając wiedzę i praktyczne umiejętności. Mogą również tworzyć nowe sprawności i proponować je do zatwierdzenia.
Ważną formą pracy są także złazy i obozy, które umożliwiają integrację z innymi wędrowniczkami, wspólne działania, zdobywanie nowych doświadczeń oraz rozwijanie wszystkich ‘sił’ płomieni naramiennika wędrowniczego.
ZHP Organizacja Harcerzy
W książce “Wędrownicy” czytamy, że wędrownicy realizują program oparty na ich zainteresowaniach, potrzebach oraz świadomym rozwoju osobistym. W ramach pracy nad sobą wędrownicy rozwijają swój charakter, wiedzę i umiejętności. Starają się coraz lepiej rozumieć ideę harcerstwa, doskonalić techniki harcerskie i stawać się przykładem dla młodszych harcerzy oraz odpowiedzialnymi obywatelami.
Wędrownicy szukają również swojego miejsca w społeczeństwie. Planują swoją przyszłość, rozwijają zainteresowania, zdobywają doświadczenie i uczą się odpowiedzialności za własny rozwój. Ważną rolę odgrywają tutaj wywiady, które są charakterystyczną formą pracy wędrowniczej. Mogą one dotyczyć historii, społeczeństwa, kultury, życia Polonii czy problemów współczesnego świata. Wędrownicy prowadzą wywiady podczas wędrówek, wycieczek oraz w miejscu zamieszkania, zbierając informacje, rozmawiając z ludźmi i przygotowując raporty. Dzięki temu uczą się analizowania rzeczywistości, poszerzają wiedzę i rozwijają umiejętności społeczne.
Istotnym elementem pracy wędrowników jest służba. Realizują ją zarówno wobec Polski i społeczeństwa, jak i wobec Organizacji Harcerskiej. Pomagają w polskich szkołach, parafiach, lokalnych organizacjach oraz angażują się w akcje charytatywne i społeczne. Opiekują się grobami, odwiedzają osoby starsze i chore, wspierają działania środowisk polonijnych oraz biorą udział w inicjatywach patriotycznych. Służba może mieć charakter indywidualny lub zespołowy i często rozwija się w większe akcje całej drużyny.
Wędrownicy angażują się także w życie harcerskie poprzez pomoc młodszym jednostkom, współpracę z harcerkami, udział w wydarzeniach organizacyjnych oraz przygotowanie do pełnienia funkcji instruktorskich. Biorą udział w obozach, złazach, wędrówkach i akcjach wędrowniczych, które uczą samodzielności, odpowiedzialności i współpracy.
Czy masz jakieś pytania dotyczące dzisiejszego wpisu? Daj znać! Chętnie na nie odpowiemy.
Z harcerskim pozdrowieniem,
Czuwaj!
Magda z zespołem Just Scouts
BIBLIOGRAFIA:
Komentarze